มุสลิมยะวา ช่างฝีมือในการตกแต่งสวน

สวนพฤกษชาติโบกอร์ โบตาปิคอล การ์เด็น (Bogor Botanical Garden)          พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ท่านเสด็จประพาสยะวา (ชวา,อินโดนีเซีย) ถึง 3 ครั้งด้วยกัน คือ ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2414 ครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2439 และครั้งที่ 3 ในปี พ.ศ. 2444  ชวาหรือยะวาในเวลานั้นเป็นอาณานิคมของพวกดัชท์ (ฮอลันดา) ในการเสด็จประพาสชวาครั้งที่ 2 พ.ศ. 2439 นั้น พระองค์ทรงเสด็จไปยังเมืองบุยเต็นซอก (Buitenzorg) ทรงทอดพระเนตรเห็นความงดงามของสวนพฤกษชาติโบกอร์ โบตาปิคอล การ์เด็น (Bogor Botanical Garden)  พระองค์พอพระราชหฤทัยสวนพฤกษชาติแห่งนี้เป็นอย่างยิ่ง เสด็จชมสวนทุกวันตลอดช่วงเวลาที่อยู่ที่บุยเต็นซอก

          ต่อมาภายหลังเสด็จกลับจากชวา รัชกาลที่ 5 ทรงสร้างพระราชวังดุสิตขึ้นในปี พ.ศ. 2441 เพื่อใช้เป็นที่ประทับสลับกับพระบรมราชวัง และในพระราชวังดุสิตนี้เองพระองค์ทรงสร้าง “พระราชอุทยานสวนดุสิต” ขึ้นเป็นสวนพฤกษชาติส่วนพระองค์ตามแบบอย่างสวนโบกอร์ โบตานิคอล การ์เด็น ต่อมาในวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2442 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเกาะต่างๆ ไว้ในบริเวณพระราชอุทยาน เกาะเหล่านี้มีความสูงขนาดภูเขาย่อมๆ จึงเป็นที่มาของการเรียกขานว่า “เขาดินวนา” ใน พ.ศ. 2444 รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสชวาครั้งที่ 3 ครั้งนี้พระองค์ทรงนำนายเอเลนบาส ผู้เชี่ยวชาญในการเพาะปลูกชาวฮอลันดา พนักงานตรวจการเพาะปลูกและชาวชวา (ยะวา) 2 คน มาตกแต่งสวนในพระราชวังดุสิตนี้ด้วย

 

มัสญิดยะวา          นอกจากนี้ยังมีชาวยะวาที่มีฝีมือในการตกแต่งสวนก็ได้เข้ารับงานด้านตกแต่งสวนในบริเวณพระบรมมหาราชวัง วังสราญรมย์ วังสวนสุนันทา พระราชวังบางประอิน อีกทั้งยั้งทำสวนบริเวณโรงกษาปณ์ ตกแต่งไม้ประดับในแนวถนนราชดำเนินและปลูกมะขามบริเวณท้องสนามหลวงอีกด้วย ชาวยะวาผู้มีบทบาทเหล่านี้มี นายกาเซ็ม นายกัสบี้ นายเก๊ะซามัน นายซาระซัน นายซะวัน นายโรสรัน นายอุนุส เป็นต้น สำหรับนายกาเซ็ม มีชื่อเต็มว่า นายกาเซ็ม บินมูฮำหมัดใย เป็นผู้มีความสามารถพิเศษในด้านการผสมพันธุ์กุหลาบเป็นสีต่างๆ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตอบแทนความสามารถนี้ โดยจะพระราชทานที่ดินให้ แต่นายกาเซ็มไม่ยอมรับที่ดิน เพราะมีความปรารถนาที่จะกลับสู่มาตุภูมิในบั้นปลายชีวิต พระองค์ท่านจึงทรงเปลี่ยนเป็นพระราชทานจานทองให้แทน นายกาเซ็มยังมีความชำนาญในด้านการวางท่อประปา สร้างถนน ร่วมกับชาวยะวาคนอื่นๆ ตลอดจนมีส่วนช่วยในการก่อสร้างมัสยิดยะวาซึ่งเป็นมัสยิดหลังแรกของชาวยะวาในซอยโรงน้ำแข็ง แขวงยานนาวา เขตสาธรอีกด้วย

 

          อาชีพตกแต่งสวน เป็นอาชีพที่ชาวยะวาในอดีต (รัชกาลที่ 5 เป็นต้นมา) มีความถนัดและชำนาญการมาก ทั้งนี้เนื่องจากชาวยะวาได้เห็นแบบอย่างการตกแต่งสวนของฮอลันดาในอินโดนีเซีย หรือบางคนเคยทำงานประเภทนี้มาแล้วเมื่อตอนอยู่ในชวา หรือเมื่อประกอบอาชีพอยู่ในสิงคโปร์ ฝีมือการตกแต่งสวนของชาวยะวานี้ทำได้สวยงามเป็นระเบียบ จึงมีชาวยะวาสมัครเข้าทำงานเทศบาลด้านการตกแต่งสวนประดับเป็นจำนวนมาก บรรดาสถานที่สำคัญ เช่น วังหลวง โรงกษาปณ์ วังสราญรมย์ กรมไปรษณีย์โทรเลข กรมประปา กรมโยธา และตามสถานทูตต่างๆ เป็นต้น ส่วนใหญ่เป็นฝีมือและผลงานของชาวยะวาทั้งสิ้น ทีนี้รู้หรือยังล่ะ ว่าใครเป็นผู้ปลูกมะขามที่ท้องสนามหลวง? และถนนราชดำเนิน? มุสลิมยะวานั่นเอง!

Default image
อาลี เสือสมิง