หมวดว่าด้วยลักษณะการซื้อขาย-แลกเปลี่ยน : การแลกเปลี่ยน

โดยหลักศาสนบัญญัติ  อนุมัติให้มีการแลกเปลี่ยนสินค้าหรือสิ่งของได้  ถ้าการแลกเปลี่ยนนั้นปลอดจากเรื่องดอกเบี้ย  (ริบา)  อาทิเช่น  หากมีการแลกเปลี่ยนสินค้าชนิดเดียวกัน  เช่น  ทองคำกับทองคำ  เงินกับเงิน  อาหารกับอาหารชนิดเดียวกัน  ก็จำต้องมีน้ำหนักหรือปริมาณเท่ากัน  และจำต้องแลกเปลี่ยนกันทันที  ณ  ที่ตกลงแลกเปลี่ยนสินค้านั้น  โดยฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะมอบสินค้าของตนก่อน  และอีกฝ่ายจะมอบสินค้าของตนในภายหลังไม่ได้ 

ทั้งนี้การแลกเปลี่ยนสินค้าดังกล่าวโดยปริมาณหรือน้ำหนักต่างกัน  หรือมอบสินค้าในวาระต่างกัน  ย่อมถือว่า  เข้าข่ายเป็นดอกเบี้ย  (ริบา)  ซึ่งเป็นสิ่งต้องห้ามตามหลักศาสนบัญญัติ 

โดยมีหลักฐานจากอัล-หะดีษระบุว่า  :  الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ وَزْنًا بِوَزْنٍ  مِثْلاً بِمْثِلٍ  ،   وَالفِضَّةُ بِالفِضَّةِ وَزْنًا بِوَزْنٍ مِثْلاً بِمِثْلٍ  ،  فَمَنْ زَادَ أَوِاسْتَزَادَ فَهُوَرِبَا  “ทองคำกับทองคำ  (หากจะแลกเปลี่ยนกันต้อง)  น้ำหนักเท่ากัน,ชนิดเดียวกัน  (เหมือนกัน)  และเงินกับเงิน  ก็ต้องน้ำหนักเท่ากัน,ชนิดเดียวกัน  (เหมือนกัน)  ฉะนั้นผู้ใดที่เพิ่มหรือขอเพิ่ม  นั่นคือ  ดอกเบี้ย  (ริบา)”  (รายงานโดย  บุคอรี)

การแลกเปลี่ยนเงินตรา  เรียกในภาษาอาหรับว่า  อัศศอรฺฟุ  (الصَّرْفُ)  หมายถึง  การที่แต่ละฝ่ายนำสิ่งที่มีค่าของตนที่เป็นประเภทเงินตรามาซื้อขายแลกเปลี่ยนกัน  หรือหมายถึง  การซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตรากับเงินตรา

คำว่า  :  สิ่งที่มีค่าเป็นเงินตรา  หรือเงินตราหมายถึง  เหรียญเงินและเหรียญทองคำ  หรือสิ่งที่เป็นประเภทเดียวกับทั้งสองนั้น  คือ  ทองคำและเงิน  โดยไม่มีข้อแม้ใดๆไม่ว่าจะขึ้นรูปเป็นเหรียญกษาปณ์แล้วหรืออยู่ในรูปของเครื่องประดับหรืออยู่ในรูปอื่นก็ตาม  ดังนั้นเงินสกุลต่างๆที่ใช้หมุนเวียนอยู่ในปัจจุบันก็เข้าอยู่ในความหมายของคำว่า  “เงินตรา”  ด้วยเช่นกัน  แม้จะไม่ได้ทำด้วยทองคำหรือเงินแล้วก็ตามเพราะเงินสกุลต่างๆจะมีทุนสำรองเป็นทองคำเก็บรักษาไว้ 

ดังนั้นเงินที่หมุนเวียนอยู่ในท้องตลาดที่ใช้ซื้อขายจึงเป็นตัวแทนของทองคำที่เป็นทุนสำรองที่เก็บรักษาไว้นั่นเองและการทำธุรกิจโดยใช้เงินตราสกุลต่างๆที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบันจึงเท่ากับเป็นการทำธุรกิจซื้อขายแลกเปลี่ยนด้วยทองคำและเงินดังเช่นในอดีตนั่นเอง  จึงจำเป็นต้องนำข้อกำหนดทางศาสนามาใช้กับเงินตราสกุลต่างๆในปัจจุบันและการใช้คำว่า  “ซื้อขาย”  และคำว่า  “แลกเปลี่ยน”  ก็ถือว่าใช้ได้เหมือนกัน

เงื่อนไขในการซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตรา มีดังนี้

  • ถ้าเป็นประเภทเดียวกันจะต้องเท่ากันในเรื่องน้ำหนัก
  • คำที่ใช้ตกลงต้องมีผลทันที  โดยจะต้องไม่มีเรื่องการค้างชำระอยู่ในข้อตกลงนั้น
  • ต่างฝ่ายต่างรับในสถานที่ตกลงกัน
  • ต้องเป็นข้อตกลงที่เด็ดขาด

Default image
อาลี เสือสมิง