อบุล ฮะซัน อัลญัยลี่ย์ (أبوالحسن الجيلي)

อบุลฮะซัน กูชิยาร อิบนุ ลิบาน อัลญัยลี่ย์ เป็นนักปราชญ์ของมหานครแบกแดดที่เป็นที่ยอมรับในภาควิชาดาราศาสตร์และเรขาคณิต เราไม่ทราบว่าเขาเกิดเมื่อใดและที่ไหน แต่เขาเสียชีวิตในแบกแดดเมื่อปี ฮ.ศ.350

อบุลฮะซัน อัลญัยลี่ย์ เป็นเจ้าของวาทะอันเลื่องลือหลายประโยค อาทิเช่น ผู้ใดไม่เคยรับรู้ข้อบกพร่องของตนเอง ผู้นั้นย่อมมิเคยสงสารตัวเอง และ เมื่อบุคคล 2 คนแสวงหาสิ่งเดียวกัน คนที่บรรลุถึงสิ่งนั้นคือคนที่ทุ่มเทมากกว่าอีกคนหนึ่ง เป็นต้น

ผู้คนเป็นจำนวนมากสับสนระหว่าง กูชิยาร อัลญัยลี่ย์ กับ อับดุลอะซีซ อิบนุ อับดุลวาษิด ร่อฟีอุดดีน อัลญัยลี่ย์ ซึ่งเสียชีวิตในปี ฮ.ศ.641 บุคคลผู้นี้เป็นนักปราชญ์ผู้เลืองนามแห่งนครดามัสกัสในด้านการแพทย์และปรัชญา เคยดำรงตำแหน่งตุลาการ (กอฎีย์) แห่งเมืองบะอฺละบักและนครดามัสกัส ด้วยเหตุผลนี้จึงถือว่านักปราชญ์ผู้นี้เป็นนักวิชาการในแวดวงตุลาการของศาลอิสลาม ส่วนอบุลหะซัน กูชิยาร อัลญัยลี่ย์ นั้นเขาเป็นนักปราชญ์ผู้ชำนาญการในด้านดาราศาสตร์และเรขาคณิต

ซ่อฮีรุดดีน อัลบัยฮะกีย์ ได้ระบุไว้ในหนังสือของเขาที่ชื่อ “ฮุก่ามาอุ้ลอิสลาม” ว่า: “กูชิยาร อัลญัยลี่ย์ เป็นนักเรขาคณิตอย่างเต็มภาคภูมิ ในตระกูลที่ช่ำชองในสาขาวิชานี้”

ส่วนอิสมาอีล ปาชา อัลบัฆดาดีย์ กล่าวว่า : กูชิยาร อัลญัยลี่ย์ เป็นพลเมืองของนครแบกแดด ถือกันว่าเขาเป็นนักดาราศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของนครแบกแดด เขาแต่งตำราเป็นอันมากที่สำคัญที่สุดคือ ตำรา “มะฮัลลุ้ลอุซุ้ล ฟี อะฮฺกามินนุญูม”

นักปราชญ์ชาวอาหรับ-มุสลิมในภาควิชาดาราศาสตร์ได้ศึกษาตำราต่างๆ ของกูชิยาร อัลญัยลี่ย์ ที่สำคัญคือ อบุลฮะซัน อะลี อันนะสะวีย์ ซึ่งระบุถึงคุณูปการของกูชิยาร อัลญัยลี่ย์ในวิชาดาราศาสตร์และเรขาคณิต

ในส่วนของเครื่องมือ “แอสโทรแล็บ” ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญในการดูดาวนั้น อบุลฮะซัน กูชิยาร อัลญัยลี่ย์ได้แต่งตำราเกี่ยวกับเครื่องมือ “แอสโทรแล็บ” และวิธีการใช้ มีชื่อว่า “มะอฺริฟ่าตุ้ล อัสฏ็อรล๊าบ”

อบุลฮะซัน อัลญัยลี่ย์ ได้ให้ความสนใจในเรื่องการดูดาวและจัดทำตารางคณิตศาสตร์ในด้านนี้ เป็นต้นว่า ตารางปฏิทินดวงดาว “อัซซีจญ์ อัลญามิอฺ วัล บาลิฆฺ” ซึ่งเป็นแหล่งอ้างอิงข้อมูลที่มีความละเอียดแม่นยำอย่างมากในการคำนวณตำแหน่งดวงดาว, ปฏิทินดวงดาว การโคจรในจักราศี เป็นต้น

Default image
อาลี เสือสมิง