อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชีย์ (الحسن المراكشي)

อบู อะลี อัลฮะซัน อิบนุ อะลี อัลมัรรอกิชีย์ เราไม่ทราบว่าเขาถือกำเนิดเมื่อใด แต่เขาเสียชีวิตในนครมัรรอกิชฺ (มอรอคโค) เมื่อปี ฮ.ศ.660 นักปราชญ์ผู้นี้ได้รับชื่อเสียงเป็นอันมากในเขตตะวันตกของโลกอิสลาม ในฐานะนักดาราศาสตร์ , นักคณิตศาสตร์และนักภูมิศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่

อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชีย์ ได้ทุ่มเทความสนใจของตนในภาควิชาคณิตศาสตร์ โดยเฉพาะวิชาตรีโกณมิติ เนื่องจากมีความเกี่ยวพันกับวิชาดาราศาสตร์ เขาเป็นผู้ค้นคิดรูปทรงสามเหลี่ยมทับซ้อนบางชนิด เขาได้คำนวณอย่างละเอียดเกี่ยวกับวิชาคำนวณและด้านของสามเหลี่ยม ทั้งด้านตรงข้ามมุมน้อยหารด้วยด้านตรงข้ามมุมฉาก (Sine) และด้านประชิดมุมน้อยหารด้วยด้านตรงข้ามมุมฉาก (cosine) โดยเขียนเป็นตารางทางคณิตศาสตร์ (diagram)

จอร์จ ซาตัน ได้ระบุว่า อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชีย์ คือผู้ค้นพบสูตร

 

جا  (٩٠ – ع ( =  جتاع ، جا ) ع -٩٠ ( = جتاع

 

และเป็นผู้จัดเตรียมตารางทางคณิตศาสตร์ของรูปทรงสามเหลี่ยมทับซ้อนบางชนิด ในตำรา “ญามิอุ้ลมะบาดิอฺ วัลฆอยาตฺ ฟี อิลมิลมีก็อตฺ” อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชีย์ ได้รวบรวมข้อมูลที่สำคัญอย่างยิ่งในภาควิชาดาราศาสตร์และภูมิศาสตร์ และยังได้ประมวลบทวิจัยเกี่ยวกับบรรดาปัญหาทางดาราศาสตร์ซึ่งมีความซับซ้อนและมีโจทย์ที่แก้ได้ยากเย็นสำหรับนักดาราศาสตร์รุ่นก่อนเอาไว้อีกด้วย

 

ที่หอสมุดอัซซอฮิรี่ยะฮฺ ตำรา “ญามิอุ้ลมะบาดิอฺ” ฉบับคัดลอกด้วยมือได้ถูกค้นพบ ลงเลขที่ 7641 โดยรวมเอาคำนำและบทค้นคว้าเอาไว้ถึง 10 บท

บทที่หนึ่ง : ว่าด้วยคำนิยามต่างๆ เกี่ยวกับศัพท์แสงที่นักศึกษาจำต้องเรียนรู้

บทที่สอง : กล่าวโดยสรุปเกี่ยวกับลักษณะของท้องฟ้าและผืนแผ่นดิน (โลก)

บทที่สาม : ว่าด้วยคำนิยามของของบรรดาสิ่งที่จำเป็นในการศึกษาเกี่ยวกับวิชาดาราศาสตร์

บทที่สี่ : ว่าด้วยเรื่องบรรดาวันและเวลากลางคืน

บทที่ห้า : ว่าด้วยหลักมูลฐานของการจดบันทึกทางประวัติศาสตร์ , จำนวนวันในรอบปีและชื่อเดือนต่างๆ

บทที่หก : กล่าวถึงปีปฏิทินและเดือนของชาวอาหรับ

บทที่เจ็ด : กล่าวถึงปีปฏิทินและเดือนของชาวโรมัน

บทที่แปด : ว่าด้วยการเพิ่มวันในรอบปีปฏิทินสุริยคติตามแบบของโรมันและอาหรับ

บทที่เก้า : ว่าด้วยการคัดวันเดือนปีตามคติของโรมันออกจากวันเดือนปีตามคติของชาวอาหรับ

และบทที่สิบ : กล่าวถึงการหามุมประชิดจาก Sine และ hypotenuse และ cosine

 

อัลโดมิลีย์ ได้ระบุว่า J.J. Sedillot ได้แปลตำรา ญามิอุ้ลมะบาดิอฺ ของอบี อะลี อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชี่ย์ และ L.A. Sedillot ผู้เป็นบุตรชายได้นำออกเผยแพร่ ณ กรุงปารีส เมื่อปี ฮ.ศ.1251 และเติมภาคผนวกตามออกมาอีกครั้ง ในปี ฮ.ศ.1260 ตำราฉบับแปลนี้ยังคงเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการที่สำคัญในภาควิชาดาราศาสตร์และภูมิศาสตร์สำหรับนักวิชาการชาวยุโรป

 

อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชี่ย์ ได้ศึกษาถึงอุปกรณ์และเครื่องมือที่มีความเกี่ยวพันในการดูดาว ที่สำคัญคือการใช้นาฬิกาแดดและเครื่องมือแอสโทรแล็บ ในตำราเล่มเดียวกันนี้ นักบูรพาคดี (Carrade’vaux) ได้ทำการแปลบทเฉพาะเรื่อง “แอสโทรแล็บ” และนำออกเผยแพร่สู่สาธารณชน ในตำราเล่มนี้ อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชี่ย์ยังได้รวบรวมข้อมูลโดยละเอียดเกี่ยวกับดวงดาวจำนวน 240 ดวงเอาไว้อีกด้วย

 

อัลฮะซัน อัลมัรรอกิชี่ย์ยังได้ทุ่มเทอย่างมากในการแก้ไขข้อมูลทางภูมิศาสตร์ที่ผิดพลาดของนักวิชาการรุ่นก่อน โดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับเส้นรุ้ง เส้นแวง ความลึกของท้องทะเล และแม่น้ำบางสาย

 

Default image
อาลี เสือสมิง